José Angel Fernández Silva Poeta wayuu nacido el 23 de enero de 1961 en la Laguna del Pájaro, Guajira Venezolana. Hablante de su lengua materna, el wayuunaiki. Sociólogo y magister en antropología por la Universidad del Zulia. Miembro de la Asociación de escritores del estado Zulia. Ha publicado los siguientes textos poéticos en formato bilingüe wayuu-castellano: Iitakaa(La Totuma)1993; Nünüiki Ka'ika (Lenguaje del Sol) Monte Avíla Editores, Caracas, 2006; Jayeechiirua je Ojutuuirua Sümúinjatü tü Eiikaa Mma (Cantos y Pagamentos a la Madre Tierra) Editorial el Perro y la rana, Caracas,Venezuela 2007. Ha representado a la Nación Wayuu y a  Venezuela en recitales poéticos en Colombia, Cuba, Ecuador, España e Italia. Email: ulianajose@hotmail.com

 

 
     
     
 

A'LAÜLAA AAPÜSHANA

 

Chi A`laülaa Aapüshanakai asüshi o'uujolu

sulu'ujutu japüin jashü'ürütsü

A'laülaakai nijeettüin mmakaa süka nunu'ushe

supansajiajatü jalajeejetüi suju'itüin tü kasachiki anasükaa

Naaichipa A´laülaakai ee'iraja'alataain nu'uralu'u

naaichipa A´laülaa anaajirataain naa'in süchikijee nünaatüin wopuko

naaichipa A´laülaakai ashanataain niwiira Juya

nuwa'awaaishi'iralu'u

naaichipa A'laülaakai asiraaja'alataain süka tü outaakaa.

A´laülaa Aapshana Pütchipu'u

A´laülaa Aapüshana shia nüseeka süinya isho'utkoo ishikaa A'yajuui, soo'ujee kapülain ma'in shia

Ano'ujüi ma'in wuin japüinrujutu chi Laülaa Aapüshanakai

Sünaatia nümüralu'u

Chi A'laülaa Aapüshanakai ee'iranajüshi putchi

nüpaalainjatü sümüin nuwuliwo'u

 

EL SEÑOR AAPÜSHANA

 

El Señor Aapüshana bebe chicha

en totumo de fermento.

El Señor hace trazos sobre la tierra con su bastón

está explicando la salida inicial del suceso pacífico.

Ya está el Señor canturreando en su chinchorro

ya está el Señor meditando después de enderezar el sendero

ya está el Señor remedando el silbido de Juya

con las entonaciones de sus flautas.

El Señor Aapüshana quiere beber agua roja de la casimba A´jajuui por su intensa carga de encanto

bebedor de agua de totumo es el Señor Aapüshana

para refrescar su palabra.

El Señor Aapüshana ensarta palabras

herencias del retoño de su linaje.

 

II

TÜ WUNU'USII KAMALAINSÜKAA

 

Tü wunu'usii kamalainsükaa

kamüinsü süsaamala iiwa

wana'awai sümaa süsirumajaain rulapükaa.

Süsichijain maawui

sümaa süsira ku'lamia

shia jülüjaa maka saa'in jalianayaa

palajanaajatkaa kanasü shi'inuushin sutuma Walekerü.

Sulu'u tü aküjüüshi achukuwaamaajatüleekalüiruaja'aya paalale'e ma'in

ja'yasü suchukuwa tü wunu'usii kamalainsükaa müin aka wanee jintulu

jemeisüin su'utpünaa süwarala tü shüliwalakalüirua

tü wunu'usiikaa, jayeechiru'u

sümuralu'u Pulowui.

 

 

LA FLOR ENCANTO

 

La flor encanto

toma el rocío primaveral

cada vez que el cielo se cubre de nubes.

Desmotando algodón

con sonrisa de doncella

está pensando en jalianayaa

diseño inicial del tejido de Walekerü.

En los relatos primigenios

aparece la flor encanto como una niña

nacida bajo la claridad de las estrellas

la flor, en canto

en voz de Pülowui

 

2008